اروس-زومه

 

مقدمه:
افسانه‌ها و باورداشت‌های پیشینیان، نوع نگرش آن‌ها را نسبت به محیط پیرامون‌شان نشان می‌دهد. این باورداشت‌ها نه تنها محیط جاندار بلکه محیط بی‌جان را نیز دربر می‌گیرد. باورداشت‌های مردم این سامان نسبت به پدیده‌های ناشی از سازوکارهای زمین‌شناسی و فرسایش موثر در ایجاد اشکال زمین کم نمی‌باشد. در جای‌جای این سرزمین می‌توان به آن‌ها برخورد نمود.
در محیط جلگه‌ای این مسئله به علت از بین رفتن محیط‌های طبیعی و حتا روستایی و تغییرات شدید در وضع محیط زیست طبیعی وفرهنگی آن‌ها، بسیار کم‌رنگ شده است.

 

 

اما در مناطق کوهستانی هنوز هم می‌توان این باورداشت‌ها را که در حال از بین رفتن است، مشاهده نمود. همچون: منبرسنگ و شمشیربَزِه سنگ در مسیر کشکو به لاکتراشان در تنکابن (مشایخی،1380)، چِل پله (در جاده اشکور)، غازگُوابَر در روستای چوشل و غارِ جاران در شاجانِ دیلمان و... در این نوشتار سعی در معرفی گونه‌ای از این باورداشت‌ها نسبت به پدیده‌های حاصل از فرسایش شده که هر دو اثر از جاذبه های گردشگری در مناطق خود می‌باشند.

 

الف) آروس-زومه‌ی اِشکور
برای رسیدن به این آروس-زومه، باید از مسیر زیر عبور نمود:
کلاچای، رحیم‌آباد، جاده اشکورات (سفیدآب)، تُولِ لات، سَجیران، گرمابدشت، دوراهی زیاز، جاده سمت چپ، کوه آروس-زومه، عبور از تونل بر بالای قله‌ی آروس-زومه.

 

 


توضیح تصویر: در تصویر راست، دره‌ی پولؤرود و در انتها کوه آروس-زومه با فلش مشخص گردیده. در عکس چپ هم نمایی از این کوه از روستای لیما دیده می‌شود.


کوه آروس-زومه به ارتفاع 1372متر از سازندهای آهک توده‌ای خاکستری و کرم رنگ دوره‌ی ژوراسیک تشکیل شده و در محل التقای دو رودخانه چاک‌رود و پُلرود [پولؤرود] در جنوب روستاهای گرمابدشت و زیاز واقع شده است. این کوه کاملاً صخره ای، با عظمت خیره کننده از جاذبه‌های ویژه‌ی گردشگریِ منطقه اشکور می‌باشد. در طول زمان، بدنه‌ی سنگی این کوه در اثر فرسایش فیزیکی چهره‌ای خشن یافته است و در اطراف قله‌ کوه، تیغه‌ها و ستون‌های سنگی به وجود آمده است. در این میان دو ستون سنگی بر پوزه‌ی سنگی کوه به‌طور زیبا و باشکوهی در کنار همدیگر قرار گرفته‌اند که در بین مردم به آروس-زومه [عروس و داماد] معروف است. طبق باورداشت‌ها و روایت رایج در منطقه‌ی اشکور، پسر و دختری که به هم علاقه داشتند بدون اجازه‌ی والدین‌شان با یک‌دیگر از محل سکونت خود فرار نموده و مورد نفرین پدر و مادرشان قرار گرفته، در آن محل به سنگ مبدل گشتند.
«اشکوریان معتقدند که اَروس و زومه مورد اشاره این‌گونه نفرین شده‌اند: ((الهی سی‌پرده گیشه سیابن ببین))». (یگانه چالکی،1381) این آروس و زومه در نوع خود شناخته‌شده‌ترین در گیلان به شمار می‌روند. اما نگارندگان در سفرهایی به مناطق کوهستانی شرق گیلان، آروس و زومه‌ی دیگری را نیز مشاهده نموده‌اند.

 

 


توضیح تصویر: نمای نزدیک شده از دو صخره‌ی معروف به آروس-زومه.

 

 


توضیح تضویر: سمت راست، پرتگاه سنگی کوه شاه‌نشین. در این عکس آروس-زومه با پیکان نشان داده شده است.